លោក​ ហ៊ុន សែន ​ថា​កុំ​ស្រមៃ​ពី​ការ​ប្រជុំ​​ប្រទេស​ហត្ថលេខី

Content image - Phnom Penh Post
លោក​ ហ៊ុន សែន​,​សម្ដេចឪ​,​ និង​ខាង​ស្ដាំ​ ២ ​រូប​គឺ​លោក​ សឺន សាន និង​ ខៀវ សំផន ក្នុង​ដំណើរ​ចរចា​បញ្ចប់​ជម្លោះ​ខ្មែរ​កន្លង​មក​។ ឯកសារ

ភ្នំពេញៈ ដោយ​លើក​សំអាង​ថា​គ្រប់​ភាគី​នៃ​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ បាន​រលាយ​បាត់​ហើយ​នោះ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន បាន​ចំអក​កាលពី​ម្សិលមិញ​ថា ​សូម​កុំ​ឲ្យ​ស្រមើស្រមៃ​ចំពោះ​ការ​កោះ​ប្រជុំ​នៃ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ឲ្យ​សោះ ខណៈ​ដែល​អ្នក​វិភាគ​ និង​មន្ត្រី​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​តែ​ចាត់​ទុក​សន្ធិសញ្ញា​មួយ​នេះ​ថា​ នៅ​មាន​សុពលភាព និង​បាន​ហៅ​ការ​អនុវត្ត​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ថា​ កំពុង​ដើរ​ខុស​គន្លង​។

ថ្លែង​នៅក្នុង​ពិធី​សំណេះ​សំណាល​ជាមួយ​ កម្មករ-កម្មការិនី ប្រមាណ​ជា​ ២ ​ម៉ឺន​នាក់​មកពី​រោងចក្រ​ចំនួន​ ១១ ​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវ​វេងស្រេង​ក្នុង​ខណ្ឌ​ពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានី​ភ្នំពេញ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​វាយបក​ទៅ​កាន់​បណ្ដា​អ្នក​រិះគន់​ដែល​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រជុំ​ក្រុម​ប្រឹក្សា និង​ឲ្យ​គោរព​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ស្ដីពី​កម្ពុជា​ថា​ “​កុំ​ស្រមើ​ស្រមៃ​” ​ខណៈ​គ្រប់​ភាគី​ទាំងអស់​បាន​រលាយ​បាត់​អស់​ទៅ​ហើយ​នោះ​។

លោក​បាន​លើក​ឡើង​ថា​៖ “​សូម​កុំ​ស្រមើស្រមៃ​ថា​កោះប្រជុំ​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ប៉ារីស​ឡើង​វិញ​នោះ ព្រោះ​សន្និសីទ​ប៉ារីស ខ្មោច​អី បើ​ប្រទេស​សូវៀត​មួយ​​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ប្រទេស​រដ្ឋ​មិន​ដឹង​ប៉ុន្មាន​នោះ សូម្បី​តែ​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ក៏​ប្រែប្រួល​អស់​ទៅ​ដែរ​។ វា​នៅ​សល់​អី​ទៀត​?”​។

លោក​បន្ថែម​បែប​ចំអក​ថា​៖ “​អ៊ីចឹង​ទេ ហើយ​ភាគី​ជម្លោះ​របស់​កម្ពុជា ភាគី​ខ្មែរ​ក្រហម​។ បើ​អ៊ីចឹង វា​ទាល់​តែ​បង្កើត​ភាគី​ខ្មែរក្រហម​ឡើង​វិញ​ដើម្បី​ឲ្យ​មក​ចូលរួម​”​។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​បកស្រាយ​ថា​ធាតុ​ផ្សំ​ទាំងអស់​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​បាន​ច្របាច់​បញ្ចូល​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​ ១៩៩៣ រួច​ទៅ​ហើយ​។

លោក​ថ្លែង​ថា​៖ “​ឥឡូវ​នេះ ២៣ តុលា ២០១៧ ជិត​មក​ដល់​ហើយ​ដែល​ជា​ខួប​លើក​ទី​ ២៦ នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​ដែល​យើង​បាន​អនុវត្ត ហើយ​ធាតុ​ផ្សំ​ទាំងអស់​វា​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​មក​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ហើយ​”​។

លោក​ ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​រិះគន់​សំដៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​អំពី​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​សម្លាប់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ទី​ ៧០ ​ផង​ដែរ ដោយ​លោក​ថា​គេ​មិន​និយាយ​ពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទេ តែ​បែរ​ជា​ទាមទារ​ឲ្យ​កម្ពុជា​លើ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ហើយ​លោក​ថែម​ទាំង​ចំអក​ឲ្យ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​​ថា​ “​គួរ​ឲ្យ​អាម៉ាស់​ណាស់​” ​ខណៈ​​ទទួល​ស្គាល់​អាសនៈ​របស់​ពួក​ខ្មែរក្រហម​នា​សម័យ​នោះ​។

លោក​បន្ត​ថា​៖ “​គេ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​រួច​ដោយ​មិន​គិត​ពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទេ ឥឡូវ​យើង​ត្រឹម​តែ​ប្រើ​ច្បាប់​ដើម្បី​ការពារ​ជាតិ​ដើម្បី​ការពារ​សន្តិភាព សន្តិសុខ​របស់​ជាតិ គេ​ថា​យើង​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ប៉ុន្តែ​គេ​លើក​ដៃ​បាញ់​យើង សម្លាប់​យើង ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​លើ​ក្បាល​ប្រជាជន​យើង​”​។

ទន្ទឹម​នឹង​នេះ​លោក​ ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ក្រោក​ឈរ​ឡើង​ដើម្បី​អ្វី​ដែល​លោក​ថា​ជា​ការ​ការពារ​​សន្ដិភាព និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ពិតប្រាកដ​នៅ​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​។

Content image - Phnom Penh Post
លោក ហ៊ុន សែន ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៩១។ រូបថត Gerard Fouet/AFP

លោក​ថ្លែង​ថា​៖ “​ខ្ញុំ​សូម​អំពាវនាវ​សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​យើង ក្រោក​ឈរ​ឡើង​រួម​គ្នា​ដើម្បី​ការពារ​សន្តិភាព​របស់​ប្រទេស សន្តិភាព​នេះ​ហើយ​ដែល​ធានា​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​សម្រាប់​ប្រទេស​យើង​ទៅ​ថ្ងៃ​អនាគត​”​។

ក្នុង​វោហារស័ព្ទ​ព្រមាន​រំលាយ​គណបក្ស​ដែល​លោក​មិន​បាន​​បញ្ចេញ​ឈ្មោះ តែ​ទំនង​ជា​សំដៅ​លើ​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​នោះ​លោក​ ហ៊ុន សែន ​លើក​ឡើង​ថា​កម្ពុជា​គឺជា​ទីឋានសួគ៌​នៃ​បក្ស​នយោបាយ​។

លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា​៖ “​ព្រឹក​មិញ​នេះ​ឃើញ​សារព័ត៌មាន​ចុះ​ផ្សាយ​អំពី​បញ្ហា​កែ​ច្បាប់​មួយ​ចំនួន ព្រោះ​នៅ​កម្ពុជា​មាន​បក្ស​នយោបាយ​រាប់​សិប​។ វា​ជា​ឋានសួគ៌​លោកិយ​នៃ​បក្ស​នយោបាយ ហើយ​វា​ជា​ស្ថានសួគ៌​លោកិយ​នៃ​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ដែរ​”​។

យ៉ាង​ណា​ក្ដី​អ្នក​វិភាគ​នយោបាយ​លោក បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ យល់​ឃើញ​ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ស្ដីពី​កម្ពុជា​នៅ​តែ​ «​មាន​សុពលភាព​» ​នៅ​ឡើយ​ដែល​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​មាន​កាតព្វកិច្ច​អនុវត្ត​ក្នុង​នាម​ជា​ភាគី​ហត្ថលេខី​។

លោក​បាន​បន្ត​ថា​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​បាន​អនុវត្ត​ចាក​គន្លង​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​កម្ពុជា​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស​។

លោក​ថ្លែង​ថា​៖ “​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​ទី​ ១ ​បាន​កំណត់​ប្រកាន់​យក​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស ទី​ ២ របប​ហ្នឹង​ត្រូវ​តែ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​នីតិរដ្ឋ​។

នីតិរដ្ឋ​ហ្នឹង​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត​ទេ អាហ្នឹង​ខុស​គ្នា​។ ឥឡូវ​នេះ​គឺ​ចាប់​អនុវត្ត​នីតិរដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កុម្មុយនីស្ត​”​។

លោក​ថា​ប្រទេស​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ជា​សមាជិក​ហត្ថលេខី​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ទោះបី​ជា​បាន​ផ្លាស់ប្ដូរ​របប​នយោបាយ​ក្ដី​ក៏​នៅ​តែ​មាន​កាតព្វកិច្ច​ជា​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​បើ​ប្រទេស​នោះ​មិន​បាន​ប្រកាស​​បដិសេធ​ទេ​នោះ​។

ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ​លោកស្រី មូរ សុខហួរ អនុប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ដែល​កំពុង​និរទេស​ខ្លួន​ទៅ​បរទេស​ដោយសារ​បារម្ភ​ពី​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ថ្លែង​ថា​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នៅ​តែ​មាន​សុពលភាព​។

លោកស្រី​ថ្លែង​ថា​៖ “​សន្តិភាព​ដែល​បាន​ចែង​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​មិន​ស្លាប់​ទេ​។ វា​នៅ​រស់រាន​មាន​ជីវិត​”​។

លោកស្រី​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា​៖ “​ប្រទេស​ទាំង​មូល​មាន​ការ​ព្រួយបារម្ភ​។ វា​ច្បាស់​ណាស់​ដែល​គាត់​មិន​ចាប់​អារម្មណ៍​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ...​ប៉ុន្តែ​វា​មិនមែន​អំពី​គាត់ វា​គឺជា​រឿង​ប្រទេស​ជាតិ​ទាំង​មូល​។ នេះ​គឺជា​ចេតនា​ដែល​ប្លន់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​”​។

សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នា​ថ្ងៃ​ ២៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​ ១៩៩១ ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​បញ្ចប់​ជម្លោះ​រវាង​ភាគី​ខ្មែរ​ចំនួន​ ៤ ដោយ​មាន​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ចំនួន​ ១៨ ក្នុង​នោះ​រួម​ទាំង​មហាអំណាច​ធំៗ​ក្នុង​លោក​ផង​ដែរ​៕

រាយការណ៍​បន្ថែម​ដោយ Erin Handley