អ្វី​ជា​ការ​ស្រូប​ទោស​ដែល​ច្បាប់​បាន​បញ្ញត្តិ


20140509_08
លោកមេធាវី ឡុង ដារ៉ា អត្តលេខ ២២៧ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាគណៈមេធាវី

លោក​មេធាវី ឡុង ដារ៉ា អត្តលេខ ២២៧ ជា​សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​គណៈ​មេធាវី​នៃ​ព្រះ​រាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ការងារ ស្រាវជ្រាវ អប់រំ និង ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ច្បាប់ បាន​ផ្តល់​សម្ភាស​ឲ្យ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ ដោយ​ធ្វើ​ការ​ពន្យល់​ជុំវិញ​ប្រធានបទ ស្តី​ពី​សេចក្តី​សម្រេច​ស្រូប​ទោស​សម្រាប់​ទណ្ឌិត ផ្អែក​ទៅ​លើ​បញ្ញត្តិ​ច្បាប់​របស់ កម្ពុជា ដែល​កំពុង​ស្ថិត​ជា​ធរមាន​មាន​ខ្លឹមសារ​ជា​អាទិ៍​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

ដូចម្តេច​ហៅ​ថា ការ​ស្រូប​ទោស?

ការ​ស្រូប​ទោស គឺជា​វិធាន​មួយ​ដែល​គេ​ប្រើ​ក្នុង​ការ​ប្រកាស​ទោស​រួម​នៃ​បទល្មើស​ត្រួត​គ្នា ក្នុង​ព្រំដែន​នៃ​អតិបរមា​ស្រប​ច្បាប់ ដែល​ត្រូវ​អនុវត្ត​លើ​បទល្មើស​នីមួយៗ។ គឺ​មាន​ន័យ​ថា មាន​ទោស​ច្រើន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទោស​ប្រកាស​ដោយ​តុលាការ ហើយ​ទោស​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​យក​ទៅ​អនុវត្ត​នៅ​ក្នុង​ពេល​តែ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ។

តើ​ការ​សម្រេច​ស្រូប​ទោស​នេះ អាច​មាន​ចែក​ចេញ​ជា​ប៉ុន្មាន​ប្រភេទ?

ការ​ស្រូប​ទោស​នេះ​ចែក​ជា ២ ប្រភេទ គឺ​ការ​ស្រូប​ទោស​មុន​ជំនុំ​ជម្រះ និង​ការ​ស្រូប​ទោស​ក្រោយ​ជំនុំ​ជម្រះ។

ដូចម្តេច​ដែល​ហៅ​ថា ការ​ស្រូប​ទោស​មុន​ជំនុំ​ជម្រះ និង ការ​ស្រូប​ទោស​ក្រោយ​ពេល​ជំនុំ​ជម្រះ?

+ ការ​ស្រូប​ទោស​មុន​ជំនុំ​ជម្រះ គឺ​ប្រសិន​បើ​សំណុំ​រឿង​ដែល​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណើរការ នីតិវិធី​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​តុលាការ​នៅ​ឡើយ នោះ​តុលាការ​អាច​នឹង​សម្រេច​ដោយ​ឯកឯង មិន​ចាំ​បាច់​មាន​បណ្ដឹង​សុំ​ពី​សំណាក់​ភាគី​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​អំពី​ការ​ស្រូប​ទោស​នេះ​ទេ ស្រប​តាម​បញ្ញត្តិ​មាត្រា ១៣៧ និង មាត្រា ១៣៨ នៃ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត ប្រសិន​បើ​តុលាការ​មិន​បាន​សម្រេច​អំពី​ការ​ស្រូប​ទោស​នេះ​ទេ ស្ថាប័ន​អយ្យការ ឬ ភាគី​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​អាច​ប្ដឹង​សុំ​ឲ្យ​អនុវត្ត​ការ​ស្រូប​ទោស​បញ្ជូល​គ្នា​ទៅ​តុលាការ​ដែល​បាន​សម្រេច​ចុង​ក្រោយ​គេ ស្រប​តាម​មាត្រា ៥០១ នៃ​ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​នៅ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​វិធាន​ស្រូប​ទោស​នេះ គឺ​ត្រូវ​ឲ្យ​ស្រប​តាម​មាត្រា ១៣៧ ឬ មាត្រា ១៣៨ កថាខណ្ឌ ១ វាក្យ​ខណ្ឌ ទី២ នៃ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​ពោល​គឺ កាល​បើ​មាន​ទោស​ច្រើន ដែល​ជា​ទោស​ប្រភេទ​ដូច​គ្នា តុលាការ​ត្រូវ​ប្រកាស​ទោស​តែ​មួយ នៅ​ក្នុង​ព្រំដែន​នៃ​អតិបរមា​ស្រប​ច្បាប់​ដែល​ខ្ពស់​ជាង​គេ។

+ ការ​ស្រូប​ទោស​ក្រោយ​ជំនុំ​ជម្រះ គឺ​តុលាការ​ចុង​ក្រោយ​ដែល​ជា​អ្នក​ប្រកាស​ពិរុទ្ធភាព​នៃ​ជនល្មើស​អាច​ប្រកាស​វិធាន​ស្រូប​ទោស​លើ​បទ​ល្មើស​បន្ថែម​ដែល​បាន​រក​ឃើញ ហើយ​តុលាការ​ចុង​ក្រោយ​អាច​សម្រេច​ថា ទោស​ដែល​តុលាការ​ចុង​ក្រោយ​បាន​ប្រកាស ត្រូវ​តែ​អនុវត្ត​ស្រូប​បញ្ចូល​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​ទោស ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ពី​លើក​មុន​រួច​ហើយ។

តើ​ការ​ស្រូប​ទោស​នេះ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​លុះត្រា​តែ​ពិរុទ្ធជន​ដាក់​ពាក្យ​ប្តឹង ឬ មាន​នីតិវិធី​ផ្សេង​យ៉ាង​ដូចម្ដេច?

វិធាន​នៃ​ការ​ស្រូប​ទោស​នេះ អាច​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ ២ គឺ៖ ក./.តាម​ឆន្ទានុសិទ្ធិ​របស់​តុលាការ​ប្រសិន​បើ​តុលាការ​យល់​ឃើញ​ថា ទោស​មាន​ប្រភេទ​ដូច​គ្នា និង​ស្ថិត​ក្នុង​កាលៈទេសៈ​ផ្សេងៗ ដែល​អាច​ឲ្យ​គាត់​អនុវត្ត​វិធាន​ស្រូប​ទោស​បាន​ដោយ​ស្រប​តាម​មាត្រា ១៣៧ និង មាត្រា ១៣៨ នៃ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ។

ខ./. ប្រសិន​បើ​តុលាការ​ដំបូង​មិន​បាន​សម្រេច​វិធាន​ស្រូប​ទោស​ទេ គឺ ស្ថាប័ន​អយ្យការ ឬ ភាគី​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​អាច​ប្ដឹង​សុំ​ឲ្យ​អនុវត្ត​ការ​ស្រូប​ទោស​បញ្ចូល​គ្នា​ទៅ​តុលាការ​សម្រេច​ចុង​ក្រោយ​គេ ស្រប​តាម​មាត្រា ៥០១ នៃ​ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ក៏​បាន។

ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ស្រូប​ទោស​សម្រាប់​ជន​ជាប់​ចោទ?

ជា​ទូទៅ​វិធាន​នៃ​ការ​ស្រូប​ទោស​នេះ គឺជា​គោល​ការណ៍​មួយ​ក្នុង​ច្បាប់​ដែល​មាន​លក្ខណៈ ផ្ដល់​ផល​វិជ្ជមាន​ដល់​ទណ្ឌិត ពីព្រោះ​ថា អ្នក​ដែល​បង្កើត​ច្បាប់​ព្រហ្មទណ្ឌ នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ស៊ីវិល (Civillaw) គេ​បាន​គិត​ទៅ​លើ​អាយុ​ជា​មធ្យម​របស់​មនុស្ស​មាន​ន័យ​ថា មនុស្ស​ម្នាក់​អាច​រស់​បាន​ជា​មធ្យម (ប្រុស ៥៥​ឆ្នាំ និង​ស្រ្ដី ៦០​ឆ្នាំ)។ ដូចនេះ​ប្រសិន​បើ​តុលាការ​ប្រកាស​ទោស​ដោយ​ការ​បូក​ទោស​ចូល​គ្នា នោះ​ទោស​ដែល​ត្រូវ​អនុវត្ត​មក​លើ​ទណ្ឌិត គឺ​វា​ហួស​ពី​អាយុ​នៃ​ទណ្ឌិត​មាន​ជីវិត​រស់​នៅ​ទៅ​ទៀត ហើយ​ដែល​កត្តា​ដូច​នេះ​ក៏​ពុំ​មាន​ផ្ដល់​ផល​អ្វី​វិជ្ជមាន​ដល់​សង្គម និង​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ឡើយ។

តើ​កាលៈទេសៈ​ខ្លះ​បែប​ណា​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ស្រូប​ទោស​នេះ​បាន?

កាលៈទេសៈ ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ការ​ស្រូប​ទោស​ទៅ​បាន​រួម​មាន៖

ក./. វិធាន​ច្បាប់​ដែល​បាន​ចែង​អំពី​ការ​ស្រូប​ទោស។

ខ./.ឆន្ទានុសិទ្ធិ​របស់​ចៅក្រម​ដែល​យល់​ឃើញ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​នៃ​ច្បាប់។

គ./.បណ្ដឹង​ស្នើ​សុំ​របស់​ភាគី​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ។

ឧទាហរណ៍​ថាៈ បើ​ពិរុទ្ធ​ជន​ម្នាក់​មាន​សំណុំ​រឿង ៥ ករណី​ហើយ​មាន​ទោស​ពី ៥ឆ្នាំ ដល់ ២០​ឆ្នាំ តើ​តុលាការ​កំណត់​ឲ្យ​គាត់​ស្រូប​ទោស​ណា​មួយ?

នៅ​ក្នុង​អង្គហេតុ​នេះ យើង​អាច​បែង​ចែក​ជា ២ ករណី៖

ករណី ទី១៖ ការ​ស្រូប​ទោស​មុន​ជម្រះ​ប្រសិន​ពិរុទ្ធជន​នោះ ត្រូវ​បាន​ស្ថាប័ន​អយ្យការ​ចោទ​ប្រកាន់​ច្រើន​បទល្មើស ដូច​គ្នា តុលាការ​មិន​ទាន់​កាត់​ទោស នៅ​ឡើយ ហើយ​ទណ្ឌិត ឬ ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ស្នើ​សុំ​ទៅ​ចៅក្រម​ជំនុំ​ជម្រះ​ដំបូង​កំណត់​អំពី​វិធាន​ស្រូប​ទោស​ក្នុង​បទល្មើស​ទាំង ៥ គឺ​កំណត់​បទ​ល្មើស​ណា​ដែល​មាន​ទណ្ឌកម្ម​ខ្ពស់​ជាង​គេ តាម​មាត្រា ១៣៧ និង ១៣៨ នៃ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ។

ករណី ទី២: ការ​ស្រូប​ទោស​ក្រោយ​ជម្រះ​ទណ្ឌិត​ត្រូវ​ដាក់​ពាក្យ​ស្មើ​សុំ​បញ្ជូល​សំណុំ​រឿង​ទាំង​អស់ (៥ ករណី) ទៅ​ចៅក្រម​ប្រឹក្សា​ជំនុំ​ជម្រះ​ចុង​ក្រោយ​ដើម្បី​កំណត់​អំពី​ទណ្ឌកម្ម​ស្រូប​ទោស។

ឧទាហរណ៍ៈ ទោស​ទាំង ៥ ករណី តុលាការ​សម្រេច​រួច​ហើយ៖

- បទល្មើស ទី ១ ផ្ដន្ទាទោស ០៧ ឆ្នាំ

- បទល្មើស ទី ២ ផ្ដន្ទាទោស ០៨ ឆ្នាំ

- បទល្មើស ទី ៣ ផ្ដន្ទាទោស ០៦ ឆ្នាំ

- បទល្មើស ទី ៤ ផ្ដន្ទាទោស ០៩ ឆ្នាំ

- បទល្មើស ទី ៥ ផ្ដន្ទាទោស ១០​ឆ្នាំ

ដូច្នេះ​ក្នុង​ចំណោម​ទោស​ទាំង ៥ នេះ អតិបរមា​នៃ​ទោស​ដែល​ខ្ពស់​ជាង​គេ​បំផុត​គឺ ១០​ឆ្នាំ។ តាម​ច្បាប់​ទណ្ឌកម្ម ដែល​ត្រូវ​កំណត់​ដើម្បី​ស្រូប​ទោស​របស់​ទណ្ឌិត​នោះ គឺ ១០​ឆ្នាំ៕

ព័ត៌មានថ្មីៗ