អ្វី​ទៅ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​មុន​អង្គ​សេចក្តី


20140404_08
លោកមេធាវី សុក សំអឿន នាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិកម្ពុជា

លោក សុក សំអឿន នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​ក្រុម​អ្នក​ច្បាប់​ការពារ​សិទ្ធិ​កម្ពុជា បាន​ផ្តល់​បទ​សម្ភាស​ជាមួយ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ ជុំវិញ​នីតិវិធី​នៃ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​មុន​អង្គ​សេចក្តី​របស់​តុលាការ​ដោយ​ផ្អែក​លើ​នីតិវិធី​ច្បាប់​ជា​ធរមាន​ដែល​មាន​ខ្លឹមសារ​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

អ្វី​ទៅ​ជា​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​មុន​អង្គ​សេចក្តី​របស់​តុលាការ? ហើយ​តើ​តុលាការ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​នៅ​ពេល​ណា?

ករណី​នេះ គឺជា​ការ​សម្រេច ឬ​ក៏​ជា​សវនាការ​អំពី​រឿង​ក្តី​ដែល​ត្រូវ​គេ​ចោទ​ប្រកាន់។ ឧទាហរណ៍ៈ ដូច​ជា ការ​សុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​ការ​សុំ​បដិសេធ​ភ័ស្តុតាង​ជាដើម ដែល​នេះ​គេ​ហៅ​ថា ជម្រះ​ក្តី​មុន​អង្គ​សេចក្តី​ហើយ​ហើយ​ក៏​មិន​ទាន់​ដឹង​ថា ជន​នោះ​មាន​ទោស​ឬ​អត់​ដែរ​ទេ? ការ​ជម្រះ​មុន​អង្គ​សេចក្តី​នេះ តុលាការ​អាច​ដំណើរការ​ទៅ​បាន​ពេល​មាន​ពាក្យ​បណ្តឹង ដែល​លោក​ចៅក្រម​អាច​លើក​យក​សំណុំ​រឿង​នោះ​មក​បើក​សវនាការ​ដេញ​ដោល​គ្នា​តាម​ដំណើរ​រឿង។

តើ​តុលាការ​អាច​ចោទ​ប្រកាន់​និង​ដាក់​ទោស​លើ​ជន​នោះ​ដូចម្តេច​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​បែប​នេះ?

ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​សំណុំ​រឿង​មុន​អង្គ​សេចក្តី​តុលាការ​មិន​អាច​ដាក់​ទោស​បាន​ទេ​ដោយ​គ្រាន់​តែ​និយាយ​ជុំវិញ​អង្គ​សេចក្តី ដែល​មេធាវី​សុំ​ដាក់​ភ័ស្តុតាង​បន្ថែម​សុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ ឬ ចៅក្រម​ត្រូវ​បដិសេធ​ភ័ស្តុតាង​ណា​មួយ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

បើ​តុលាការ​មិន​អាច​ដាក់​ទោស​បាន​ហេតុ​អ្វី​តុលាការ​បន្ត​ឃុំ​ខ្លួន​គាត់​ទៀត? តើ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​ជន​ជាប់​ចោទ មាន​កំណត់ រយៈ​ពេល​ដូចម្តេច​ដែរ?

រឿង​នេះ​គឺជា​ច្បាប់​ឃុំ​ខ្លួន​របស់​តុលាការ​ដែល​ត្រូវ​អនុវត្ត ហើយ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​សុទ្ធ​តែ​មាន​មូល​ហេតុ។ តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​ជា​គោល​ការណ៍​មេធាវី​ត្រូវ​សុំ​ឲ្យ​ជន​ជាប់​ចោទ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​អ៊ីចឹង​ហើយ ដើម្បី​ធានា​ថា រាល់​សវនាការ​ពេល​ណា​មួយ​ត្រូវ​តែ​មាន​វត្តមាន​របស់​ជន​ជាប់​ចោទ​ជានិច្ច។ តែ​បើ​ចៅក្រម​ឲ្យ​ជន​នោះ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ គេ​អាច​នឹង​រត់​គេច​ឬ​ក៏​អាច​ទៅ​គាប​សង្កត់​បំភិត​បំភ័យ​ដល់​សាក្សី ឬ​ក៏​ទៅ​បំផ្លាញ​ភ័ស្តុតាង​ពោល​គឺ​មាន​មូលហេតុ​ច្រើន​យ៉ាង​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ឲ្យ​ជន​ជាប់​ចោទ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ។ ឯ​រយៈ​ពេល​ឃុំ​ខ្លួន អាច​ប្រែ​ប្រួល​ទៅ​តាម​បទ​ល្មើស​ដូចជា បទ​ល្មើស​មជ្ឈិម​ផ្សេង​បទ​ល្មើស​ឧក្រិដ្ឋ​ផ្សេង តែ​បទ​ល្មើស​ខ្លះ​ជន​ជាប់​ចោទ​អាយុ​ក្រោម ១២​ឆ្នាំ គឺ​គេ​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព។

ក្នុង​សំណុំ​រឿង​បែប​នេះ​តើ​ជន​ជាប់​ចោទ​មាន​សិទ្ធិ​សុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ នៅ​ក្នុង​ករណី​បែប​ណា​ខ្លះ?

ក្នុង​សំណុំ​រឿង​មុន​អង្គ​សេចក្តី​នេះ មេធាវី​របស់​ជន​ជាប់​ចោទ​ឬ​ជន​ជាប់​ចោទ​ផ្ទាល់​អាច​មាន​សិទ្ធិ​សុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​បាន​ហើយ​បើ​នៅ​សាលា​ដំបូង​សុំ​មិន​បាន គេ​អាច​សុំ​ក្រោយៗ​ទៀត​រហូត​ដល់​តុលាការ​កំពូល។ បើ​តុលាការ​កំពូល​មិន​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​ទៀត​ជន​ជាប់​ចោទ​អាច​ស្នើ​សុំ​ទៅ​កាន់​សភា​ស៊ើប​សួរ។

តុលាការ​ថ្នាក់​ក្រោម​តែង​បដិសេធ​ការ​សុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​នេះ តើ​ការ​អនុវត្ត​នីតិវិធី​បែប​នេះ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ដល់​ប្រយោជន៍​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ឬ​ទេ?

ជា​ធម្មតា បើ​តុលាការ​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​នោះ​ជន​ជាប់​ចោទ​អាច​បាត់​បង់​សិទ្ធិ​សេរីភាព។ តែ​តុលាការ​គេ​មាន​កំណត់​ដែរ​មិន​ចេះ​តែ​ឃុំ​ខ្លួន​គេ​ស្រេច​តែ​ចិត្ត​បាន​ទេ។ ឧទាហរណ៍​ថា ជន​ជាប់​ចោទ​សារភាព​ឬ​ក្មេង​ក្រោម​អាយុ ១៤​ឆ្នាំ គឺ​តុលាការ​អត់​មាន​សិទ្ធិ​ឃុំ​ខ្លួន​គេ​បាន​ទេ។

ក្នុង​ករណី​ខ្លះ​បើ​ឲ្យ​ជន​ជាប់​ចោទ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ តើ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​អ្វី​ខ្លះ​ដល់​នីតិវិធី​តុលាការ?

ដូច​ខ្ញុំ​បញ្ជាក់​ខាង​លើ​បើ​តុលាការ​មិន​ឲ្យ​ជន​ជាប់​ចោទ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ គឺ​គាត់​បាត់បង់​សេរីភាព។ ប៉ុន្តែ​បើ​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ បាន​ខ្លាច​ក្រែង​គាត់​ទៅ​បង្ក​បទ​ល្មើស​ឬ​ធ្វើ​អ្វី​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ប៉ះពាល់​ដល់​នីតិវិធី​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​តុលាការ។ ដូច្នេះ​នេះ​ហើយ​ជា​មូលហេតុ។

ឧទាហរណ៍​ថា ជន​នោះ​ត្រូវ​សាលា​ដំបូង​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ល្មើស​អ្វី​មួយ​រហូត​ដល់​តុលាការ​កំពូល​រក្សា​តម្កល់​បទ​ចោទ​នោះ​ទុក​ដដែល​តើ​ជន​ជាប់​ចោទ​ត្រូវ​ជាប់​ឃុំ​រហូត​ដល់​ពេល​ណា?

ការ​សម្រេច​មិន​ឲ្យ​ជន​ជាប់​ចោទ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ គឺ​អស់​ត្រឹម​តុលាការ​កំពូល។​តែ​ជន​ជាប់​ចោទ​ឬ​មេធាវី​របស់​គាត់​អាច​សុំ​នៅ​សាលា​ដំបូង​ម្តង​ទៀត​បាន។ ក្នុង​ករណី​សួរ​ថា តើ​ជន​ជាប់​ចោទ​ត្រូវ​ឃុំ​ខ្លួន​ប៉ុន្មាន​នោះ គឺ​វា​អាស្រ័យ​ទៅ​តាម​បទល្មើស​មជ្ឈិម​ឬ​ឧក្រិដ្ឋ ឬ​តាម​អាយុ​ជន​ជាប់​ចោទ។ បើ​អាយុ​ក្រោម ១៤​ឆ្នាំ អត់​ឃុំ​បាន​ទេ តែ​ពី ១៤ ទៅ ១៦ ឆ្នាំ បើ​បទ​មជ្ឈឹម​ឃុំ​ខ្លួន​បាន ២៤ ម៉ោង បទ​ឧក្រិដ្ឋ​អាច​ឃុំ​បាន ៣៦ ម៉ោង។​បើ​ពី​អាយុ ១៦ ទៅ ១៨ ឆ្នាំៈ បទ​មជ្ឈិម ៣៦ ម៉ោង បទ​ឧក្រិដ្ឋ ៤៥ ម៉ោង។ ជា​នីតិជនៈ​បទ​មជ្ឈិម​អាច​ឃុំ​ខ្លួន ៤​ខែ នឹង​អាច​សុំ​ពន្យារ​បាន ២ ខែ​ទៀត។ បើ​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​អាច​ឃុំ​ខ្លួន ១៨ ខែ ហើយ​បើ​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​អន្តរជាតិ​ឃុំ​បាន ៣​ឆ្នាំ ដូច​ជា​ករណី ខៀវ សំផន នួន ជា (មេ​ខ្មែរ​ក្រហម) ជាដើម៕

ព័ត៌មានថ្មីៗ