​គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃនេះ ​(​ថ្ងៃទី ​២៧ កញ្ញា​ ២០២៣)​ មាន​រយៈពេល​ជាង​ ២៦ ​ឆ្នាំ​ហើយ ដែល​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បានដាក់​សំណើ​ជា​ផ្លូវការ​ទៅកាន់​អង្គការសហប្រជាជាតិ ឱ្យជួយ​បង្កើត​អង្គជំនុំជម្រះ​វិ​សា​ម​ញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា ​(​អ​.​វ​.​ត​.​ក​.)​ ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា ជា តុលា​ការកូន​កាត់ ដើម្បី​កាត់សេចក្តី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ធ្ងន់ធ្ងរ និង​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម (១៧ មេសា ១៩៧៥ ដល់ ៦ មករា ១៩៧៩)​។ រយៈពេល​ ១៧​ ឆ្នាំ​បាន​កន្លងទៅ ចាប់តាំងពី​ចៅ​ក្រម និង​ព្រះរាជអាជ្ញា​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ដំបូង​បាន​ស្បថ​ចូលកាន់​តំណែង ហើយ​រយៈពេល​ ១៣ ​ឆ្នាំ បាន​កន្លងទៅ​ចាប់តាំងពី​តុលាការ​បានសម្រេច​ផ្តន្ទាទោស ជា​លើកដំបូង​។​

​ក្នុងអំឡុង​ពេលនោះ អង្គការសហប្រជាជាតិ​បានធ្វើការ​ដើម្បី​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល និង​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ក្នុងការ​បង្កើត​ប្រតិបត្តិការ និង​ការបន្ត​កិច្ចដំណើរការ​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​. ដោយ​ទទួលស្គាល់​តួនាទី​ដ៏​សំខាន់​ដែល អ​.​វ​.​ត​.​ក​. មាន​កន្លងមក​ក៏ដូចជា ត​ទៅមុខទៀត​ក្នុងការ​ផ្សះផ្សា​សោក​នាដ​កម្ម​ដែល​កើតឡើង​នៅ​កម្ពុជា​ក្នុង​អតីតកាល​។​


​ទោះជា​យ៉ាងណា អ​.​វ​.​ត​.​ក​. មិនមែនជា​ស្ថាប័ន​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ឬ​ជា​តុលាការ​របស់​អង្គការសហប្រជាជាតិ​នោះទេ​។ វា​គឺជា និង​នៅតែ​ជា​ស្ថាប័ន និង​សមិទ្ធផល​របស់​កម្ពុជា និង​ជា​ស្ថាប័ន​មួយ​ដែល​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​។ ការគាំទ្រ និង​កិច្ចសហការ​នោះ គឺជា​សក្ខីភាព​បញ្ជាក់​អំពី​ទំនាក់ទំនង​ដ៏​រឹងមាំ​រវាង​អង្គការសហប្រជាជាតិ និង​ប្រជាជាតិ​កម្ពុជា ហើយក៏​ជាការ​គាំទ្រ​ដែល​កំពុង​បន្ត​ក្នុង​ការបើក​មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​នេះ​នៅថ្ងៃនេះ​។​


​ការងារ​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​សា​ធា​រណៈ​ដែល​មិន​ធ្លាប់មាន​ពីមុនមក​គេ​មិនអាច​យល់ដឹង​អំពី​ការ​​ងារ​របស់​តុលាការ​ដោយ​ដឹង​តែ​ពី​សំណុំរឿង និង​ការផ្តន្ទាទោស​នោះទេ​។ មុខងារ​សំខាន់​របស់​តុលាការ​នេះ​បង្ហាញ​អត្ថន័យ​ជ្រាលជ្រៅ​ជាង​នេះ​គឺ​ការចងចាំ និង​ការផ្សះផ្សា​អតីតកាល​ដ៏​លំបាក​មួយ​។ មុខងារ​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​. សម្រាប់​ការអប់រំ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ខ្មែរក្រហម​មិនអាច​វាយ​តម្លៃ​ទាប​បានទេ ព្រោះ​វា​បម្រើ​ផលប្រយោជន៍​ការពារ​ឧក្រិដ្ឋ​​កម្ម​ធ្ងន់ធ្ងរ​បែបនេះ​មិនឱ្យ​កើតឡើង​ម្តងទៀត ទាំង​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ឬ​កន្លែង​ផ្សេងទៀត​។​


​មាន​មនុស្ស​ប្រមាណ​ជិត ២៥០ ០០០ នាក់​ បាន​ចូលរួម​សវនាការ​ជំនុំជម្រះ និង​សវ​នា​​កា​រលើ​បណ្តឹងសាទុក្ខរ​បស់​តុលាការ ខណៈដែល​មនុស្ស​ជាង ៤០០ ០០០ នាក់​ បានដឹង​អំពី​ការងារ​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​. តាម​រយៈ​សកម្មភាព​ផ្សព្វផ្សាយ​។​

​វា​មាន​សារៈសំខាន់​ណាស់​ដែល​មេរៀន​ពី​អតីតកាល​មិនត្រូវ​បាន​បំភ្លេចចោល ហើយ​ដែល​មេរៀន​ទាំងនេះ បង្កើតបានជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​រឿងរ៉ាវ​របស់​កម្ពុជា ដោយ​បង្ហាញ​ពី​តួនាទី​ដ៏​សំខាន់​នៃ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​និង​តម្លៃ​នៃ​ការអត់ឱន​ភាព​ធន់ និង​សន្តិភាព​។​

​សមិទ្ធកម្ម​ដែល​សម្រេចបាន​ស្របតាម​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកប​ដោយ​ចីរភាព​ការងារ​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​. ក៏​អាច​ចាត់ទុកថា ជា​ភ័ស្តុតាង​នៃ​ការប្តេជ្ញាចិត្ត​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល​កម្ពុជា​ក្នុងការ​សម្រេច​នូវ​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រកបដោយ​ចីរភាព ហើយ​ការធ្វើ​ដូច្នេះ គឺ​ដើម្បី ធានាថា គ្មាន​ប្រជាជន​កម្ពុ​ជាណា​ម្នាក់​ត្រូវបាន​ទុកចោល​ឡើយ​។ ការកសាង​ទំនុកចិត្ត​លើ​ស្ថាប័ន​សា​​ធា​រណៈ​ការពង្រឹង​នីតិរដ្ឋ​និង​ប្រព័ន្ធតុលាការ និង​ការលើកកម្ពស់​សិទ្ធិអំណាច​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​តាមរយៈ​ការចូលរួម​និង​ការចែករំលែក​ចំណេះដឹង​នៅក្នុង​ដំណើរ​ការ​យុត្តិធម៌​ទាំងអស់នេះ​សុទ្ធតែ​ស្របតាម​ការអភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​។

​ទាំងនេះ​គឺជា​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​ទី១៦ ​ហើយ​បង្កើតជា​មូលដ្ឋានគ្រឹះ​ដែល​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រកប​​ដោយ​ចីរភាព​ជាច្រើន​ផ្សេងទៀត​អាច​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​។​ឆ្ពោះទៅមុខ​ទោះបីជា​ការងារ ក្នុង​បន្ទប់​សវនាការ​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​.​បានបញ្ចប់​ហើយក៏​ដោយ ក៏​តម្លៃ​នៃ​តុលាការ​នេះ និង​កេរដំណែល​របស់​វា រួមទាំង​បណ្ណសារ និង​ធនធាន​ដ៏​ទូលំទូលាយ នឹង​បន្ត​ទៅមុខ ដោយ​ផ្តល់​អត្ថប្រយោជន៍​មិន​ត្រឹមតែ​សម្រាប់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​មនុស្សជាតិ​ទាំងមូល​ផងដែរ​។ វា​មាន​សារៈសំខាន់​ណាស់​ដែល​ការងារ​សំខាន់​ដែល​តុលាការ​បានធ្វើ ហើយ​វិធី​ដែល​ខ្លួន​បានធ្វើ​នោះ មិនត្រូវ​បាន​កប់​ចោល​ក្នុង​អតីត​កាល​។ ផ្ទុយទៅវិញ វា​គួរតែ​នៅតែមាន​សារៈសំខាន់ និង​រស់​រវើក ដោយ​បញ្ចូល​ទៅក្នុង​ប្រព័ន្ធ​អប់រំ​នៅ​វិទ្យាល័យ សាកល​វិទ្យា​ល័យ និង​កម្មវិធី​បណ្តុះបណ្តាល​វិជ្ជាជីវៈ និង​ស្រាវជ្រាវ​។​

​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​ប្រកប​អាជីព​ផ្នែក​ច្បាប់​មិន​ថា​ជា​និស្សិត​ច្បាប់ មេធាវី ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា ឬ​អ្នកបង្កើត​គោលនយោបាយ​នោះទេ ការងារ​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​. គឺជា​ចំណុច​សំខាន់​នៃ​យុត្តិសាស្ត្រ និង​គោលនយោបាយ​សាធារណៈ​របស់​កម្ពុជា​។ ភាព​ពាក់ព័ន្ធ​និង​ឧ​ត្ត​មនុ​វត្ត​គតិយុត្តិ នៃ អ​.​វ​.​ត​.​ក​. នឹង​ជួយ​ដល់​អ្នក​ដែល​ធ្វើកំណែទម្រង់​និង​កែលម្អ​ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌​កម្ពុជា​ឱ្យមាន​វឌ្ឍនភាព​។​

​នេះ​ជាការ​ពិត​ដូចគ្នា​ដែរ​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​នៅក្រៅ​វិស័យ​ច្បាប់​។ មាន​មេរៀន​និង​ប្រធានបទ ដែល​នឹង​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ បុគ្គលិក​សុខាភិបាល អ្នក​នរវិទ្យា និង​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ពី​គ្រប់​វិស័យ​ទាំង​ផ្នែក​សិក្សា​ជាន់​​ខ្ពស់​និង​គោលនយោបាយ​។ ការធ្វើឱ្យ​ប្រាកដថា ការងារ​នេះ​ទាំងមូល​ទាំង​នីតិវិធី និង​ទាំង​បញ្ហា​សារធាតុ មិន​ត្រូវបាន​បាត់បង់​នោះ​ហើយ​ផ្ទុយទៅវិញ​ត្រូវបាន​បើកចំហ​ជា​សាធារណៈ​ឱ្យ​ទូលាយ​តាម​ដែល​អាចធ្វើ​ទៅបាន​សម្រាប់​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​នោះ នឹង​ធានាបាន​ថា កេរដំណែល​នៃ​ភាពក្លាហាន​របស់​ជនរ​ង​គ្រោះ និង​ក្រុមគ្រួសារ​របស់​ពួកគេ​អាច​ទទួលបាន​ការគោរព ហើយ​ដំណើរការ​នៃ​ការផ្សះផ្សា​ជាតិ​អាច​បន្ត​ទៅមុខ​បាន​។​

​កម្ពុជា​មានឱកាស​ក្នុង​ការចែក​រំលែក​បទពិសោធន៍ និង​មេរៀន​របស់ខ្លួន ហើយ​ដែល​ប្រទេស​ផ្សេង​មិនអាច​មានឱកាស​នេះ​អ​.​វ​.​ត​.​ក​. គឺជា​តុលាការ​មួយ​ក្នុងចំណោម​តុលាការ​វិសាមញ្ញ​ស្រដៀង​គ្នា​មួយចំនួន​តូច​ប៉ុណ្ណោះ​។ ឆន្ទៈ​នយោបាយ​ដ៏​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ក្នុងការ​ស្វែងរក​យុត្តិធម៌ និង​ការផ្សះផ្សា​ផ្តល់​ជា​មេរៀន​ដល់​ប្រជា​ជាតិ​ដទៃ​។ កម្ពុជា​កំពុង​មានឱកាស​ពិសេស​មួយ​ក្នុងការ​ចែករំលែក​បទ​ពិសោធន៍​នេះ​នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន និង​ពិភពលោក​។ កេរដំណែល​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​.​ដូចដែល​មជ្ឈមណ្ឌល​ធ​ន​ធាន​បានបង្ហាញ​នេះ បាន​ប្រមូល​ចងក្រង និង​ធ្វើ​កាតាឡុក គឺជា​ពន្លឺ​នៃ​ក្តី​សង្ឃឹម​ដែល​កើតចេញពី​ដំណាក់​កាល​ដ៏​ងងឹត និង​ដ៏​គួរឱ្យ​ភ័យ​ខ្លាច​។

​មិន​ថា ជា​ទ្វេភាគី​ឬ​តាម​​រយៈ​អាស៊ាន គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​រវាង​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍ ឬ​តាមរយៈ​គណៈ​​កម្ម​ការកសាង​សន្តិភាព​របស់​អង្គ​ការ​សហប្រជាជាតិ​ខ្ញុំ​សូម​លើក​ទឹកចិត្ត​ឱ្យ​អ្នកថែរក្សា​កេរដំណែល​របស់ អ​.​វ​.​ត​.​ក​.​បន្ត​ធានាថា ការ​​ងារ​នេះ និង​សារៈប្រយោជន៍​របស់​វា​នឹង​បាន​ចែករំលែក​។​

[​ការដកស្រង់​ប្រសាសន៍​លោក​អគ្គលេខាធិការ ពេល​គាត់​ទៅ​ទស្ស​កិច្ច​នៅ​ទួលស្លែង​ឆ្នាំ ​២០២២]* «​អង្គជំនុំជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​បានទាមទារ​ឱ្យ​មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​អំពើ​ព្រៃផ្សៃ​ទាំងនេះ​និង​បានផ្តល់​ជា​សំឡេង​ដល់​ជនរងគ្រោះ​និង​អ្នក​ដែល​នៅរស់​ពី​របប​នេះ​។ សំឡេង​របស់​ពួក​​គេ​មាន​សារៈសំខាន់​ជាង​ពេលណាៗ​ទាំងអស់ នៅ​ចំពេល​ការនិយាយ​ដែលនាំឱ្យ​មានការ​ស្អប់​គ្នា ការរំលោភបំពាន ការរើសអើង និង​ការយាយី កំពុង​កើតឡើង​នៅ​គ្រប់​តំបន់​នៃ​ពិភពលោក​។

​តាមរយៈ​ការរៀន​ទទួលស្គាល់​ពី​សញ្ញា​ព្រមាន​ដំបូងៗ នៃ​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​និង​ឧក្រិដ្ឋ​​កម្ម​ឃោរឃៅ​ដទៃទៀត និង តាមរយៈ​ការទទួលស្គាល់​ពី​តម្លៃ​នៃ​បរិ​យា​ប័ន្ន និង​សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ យើង​អាច​កសាង​មូលដ្ឋានគ្រឹះ សម្រាប់​អនាគត​មួយ​ដែល​ភាពរន្ធត់​បែបនេះ​នឹង​មិនអាច​កើតឡើង​ម្តងទៀត​»៕

លោក Jo Scheuer​ អ្នកសម្របសម្រួល​អង្គ​ការ​សហប្រជាជាតិ​ប្រចាំ​កម្ពុជា