​ភ្នំពេញៈ ដី​ទំហំ​ប្រមាណ ​៤ ​ហិកតា ដែលមាន​ម្ចាស់​កាន់​កាប់​ស្របច្បាប់ ស្ថិតនៅ​ក្នុងភូមិ​វាល​ថ្លាន់ សង្កាត់​គង​ន​យ ខណ្ឌដង្កោ រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែល​ត្រូវបាន​ទុក​នៅ​ទំនេរ​ចោល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ បានក្លាយ​ទៅជា​ជម្រក​សត្វ​ស្លាប​ជាច្រើន​ពាន់​ក្បាល ដូចជា អម្បូរ កុក ខ្វែក ក្រសា និង​ក្អែកទឹក ហើយ​ត្រូវបាន​អភិរក្ស​ដោយ​អ្នកភូមិ និង​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន នៅក្នុង​តំបន់​នោះ ប៉ុន្តែ​មិនទាន់មាន​ការសម្រេច​ពី​ក្រសួងបរិស្ថាន និង​ម្ចាស់​ដី ថា​តើ​នឹងត្រូវ​អភិរក្ស ឬ​យ៉ាងណា​នោះទេ​?


​ពេលធ្វើ​ដំណើរ​ចូលទៅ​ជិត​ព្រៃ​ឫស្សី និង​ព្រៃឈើ​ដែលមាន​ផ្លូវ​ដើរ​ចង្អៀត​ដើរ​បានតែ​ខ្លួន​ ១​ ប៉ុណ្ណោះ ដោយមាន​ស្នូរ​សំឡេង​ស្រែក​ខ្ញៀវខ្ញារ​។


​លោក សោម សារុន អាយុ​ ៦៣ ​ឆ្នាំ ជា​អ្នកភូមិ​រស់នៅក្នុង​តំបន់​នោះ បាន​ប្រាប់ ​ភ្នំពេញ​ ប៉ុស្តិ៍ នៅ​ថ្ងៃទី ​២៨ ខែកញ្ញាថា សត្វ​ស្លាប​ទាំងនោះ​បានមក​រស់នៅ​ទីនោះ​មាន​ចំនួន​ច្រើន​ទៅ​ពី​ ១ ​ឆ្នាំ ទៅ​ ១ ​ឆ្នាំ ក្នុងអំឡុងពេល​៦​ឆ្នាំ មកនេះ ហើយ​ប្រជា​​ពលរដ្ឋ​ប្រមាណ​ជា​ ១០ ​គ្រួសារ​ដែល​រស់នៅ​ក្បែរ​តំបន់​នោះបាន​រួមគ្នា​ការពារ​មិនឱ្យ​អ្នក​មកពី​ចម្ងាយ​ចូលទៅ​បំផ្លាញ​ជម្រក​នោះទេ​ដូចជា​ការ​លួច​ចូលទៅ​ធ្វើការ​បរបាញ់​ជាដើម​។​


​លោក សារុន ថ្លែងថា​៖ «​មិនដែល​មាន​អ្នក​លួច​បរបាញ់​សត្វ​ទេ ព្រោះ​គេ​អត់​ហ៊ាន​ជាមួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែរ​។ ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅទីនេះ​ស្រុះគ្នា​ណាស់​គាត់​ជួយ​អភិរក្ស​សត្វ​ស្លាប​ហ្នឹង​ដែរ ហើយ​បើ​ពេលណា​មាន​សត្វ​ផ្អើលៗ​ទាំង​គាត់ ទាំង​ខ្ញុំ ទាំង​សហគមន៍​សហការគ្នា អ៊ីចឹង​អត់​មាន​អ្នក​លួច​បាញ់​ទេ​»​។​


​នៅ​ថ្ងៃ​ដែល ​ភ្នំពេញ ​ប៉ុស្តិ៍​ បាន​ទៅដល់​តំបន់​ជម្រក​សត្វ​ស្លាប​នោះ ក៏បាន​ជួប លោក សួន រី ជា​គ្រូបង្រៀន​នៅ​សាលា​មធ្យម​វិចិត្រសិល្បៈ ដែល​បាន​ទៅ​ទស្សនា​សត្វ​ស្លាប​នៅ​ទី​នោះដែរ បាន​ថ្លែងថា គ្រប់គ្នា​ធ្លាប់​ដឹងថា តំបន់​សត្វ​ស្លាប​មានតែ​នៅតាម​បណ្តា​ខេត្ត​មួយចំនួន​ប៉ុណ្ណោះ តែ​មិន​នឹកស្មានថា មាន​ជម្រក​សត្វ​ស្លាប​ដែល​គួរឱ្យ​ទាក់ទាញ​នៅក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ដូច្នេះ​សោះ​។​

​លោក រី ថ្លែងថា​៖ «​ខ្ញុំ​ចូល​ចិត្ត​ជិះ​កង់​ដើរ​កម្សាន្ត​នៅតាម​តំបន់​ទេសភាព ហើយ​ខ្ញុំ​នឹង​ដឹកនាំ​ក្រុម​របស់ខ្ញុំ​មក​មើល​ទេសភាព​សត្វ​ស្លាប​នេះ ព្រោះ​នៅ​រៀងរាល់​ចុង​សប្តាហ៍​ក្រុម​ជិះ​កង់​របស់ខ្ញុំ​តែងតែ​ជិះ​រក​តំបន់​ទេសចរណ៍​តំបន់​ដែលមាន​ព្រៃ​មាន​សត្វ​ស្លាប​បក្សា​បក្សី ដើម្បី​កម្សាន្ត ហើយ​សម្រាប់​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់​គឺ​ស្រឡាញ់​សត្វ​ធម្មជាតិ​ខ្លាំងណាស់​»​។​

​លោក សួន រី បាន​ថ្លែង​ដោយ​លើក​ជា​ទស្សនៈ​ថា សត្វ​ស្លាប​ទាំងនេះ​បាន​បង្កើតជា​ទេសភាព​ធម្មជាតិ​ប្លែក​អារម្មណ៍​សម្រាប់​អ្នកទស្សនា ដូច្នេះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ពិសេស​អ្នក​ដែល​ចូលចិត្ត​បរបាញ់​សត្វ​គួរតែបញ្ឈប់​ហើយ​រួមគ្នា​ថែរក្សា​អភិរក្ស​វា​ឡើងវិញ​កុំ​បរបាញ់​សម្លាប់​វា និង​កុំ​ដាក់​អន្ទាក់​វា​។​

​លោក រី ថ្លែងថា​៖ «​នៅ​ទីកន្លែង​នេះ​នឹង​អាច​ក្លាយជា​តំបន់​ទេសចរណ៍​ដែល​អាច​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវទេសច​ទាំង​ក្រៅ​និង​ក្នុងប្រទេស​ឱ្យមក​ស្គាល់​តំបន់​នេះ​កាន់តែច្រើន​ថែមទៀត​។ ក្រោយពី​ខ្ញុំ​បានឃើញ​សត្វ​ស្លាប​សម្បូរបែប​យ៉ាងនេះ​ពេល​ត្រឡប់​ទៅវិញ​ខ្ញុំ​នឹង​ជួយ​ផ្សព្វផ្សាយ​ទៅ​តាមរយៈ​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេ​ស​ប៊ុ​ក​ឬក៏​មិត្ត​ភ​កិ្ត​ទាំង​ក្នុង​និង​ក្រៅប្រទេស​ឱ្យមក​ទស្សនា​កន្លែង​នេះ​»​។​

​លោក ម៉េ​ត ប៊ុនធឿន មន្ត្រីសង្កាត់​គង​ន​យ និង​ជា​អ្នក​មើលថែ​សត្វ​ស្លាប​ប្រចាំ​នៅ​តំបន់​ភូមិ​វាល​ថ្លាន់ បាន​រៀបរាប់ថា សត្វ​ស្លាប​ដែល​កំពុង​រស់​នៅ​តំបន់​នោះ​មាន ក្អែកទឹក កុក​ក្រសា និង​សត្វ​ខ្វែក ដែល​កាលពី ​៥ ​ឬ ​៦ ​ឆ្នាំមុន​សត្វ​ស្លាប​ដែល​រស់នៅ​តំបន់​នោះ​មាន​ចំនួន​ប្រហែល​តែ ​២​ ទៅ​ ៣​ ពាន់​ក្បាល​ប៉ុណ្ណោះ តែ​ពេលបច្ចុប្បន្ន​កើនឡើង​ប្រហែលជា ​១​ ម៉ឺន​ក្បាល​ហើយ​។​

​លោក​បញ្ជាក់ថា ចំពោះ​ដី​នៅ​តំបន់​ដែល​សត្វ​កំពុង​រស់នៅ​នោះ​ជា​ដី​ទួល​មាន​ម៉ុង​កប់ខ្មោច​ ២ ​ទៅ​ ៣​ កន្លែង ហើយ​នៅ​អម​សងខាង​ព័ទ្ធជុំវិញ​ទួល​គឺជា​ដីស្រែ តែ​ក្រោយៗ​មក​គេ​បូម​យក​ខ្សាច់​ក៏​ក្លាយជា​ថ្លុក​ត្រពាំង និង​មានព្រៃ​ឫស្សី និង​ដើមឈើ​ទំហំ​ប៉ុន​កជើង​មនុស្ស​ចាស់​ខ្ពស់​ទាប​ដុះ​លើដី​ទួល​នោះ​ទើប​សត្វ​យក​ធ្វើជា​ជម្រក​ទៅ ហើយ​ទំហំ​បរិវេណ​ដី​ដែល​សត្វ​ស្លាប​កំពុង​រស់នៅ​អាចមាន​ប្រមាណ​ ៣​ អា ក្នុង​ទំហំ​ដី​ប្រហែល​ ៤​ ហិកតា​។ ហ្វូង​សត្វ​ស្លាប​ដែល​នាំគ្នា​មក​រស់នៅ​ច្រើន​បែបនេះ​ដោយសារតែ​ទីនោះ​សម្បូរ​ទឹក​និង​មានព្រៃ​ច្រើន ហើយ​តំបន់​សត្វ​ស្លាប​នេះ​ក៏ត្រូវ​បាន​មន្ទីរ​បរិស្ថាន​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង​ខាង​បរិស្ថាន​ខណ្ឌដង្កោ​ចុះទៅពិនិត្យ​មើល​ដែរ​។​

​លោក ប៊ុនធឿន ថ្លែងថា​៖ «​ខ្ញុំ​គិតថា​ពួកវា​ចូលចិត្ត​រស់នៅ​ទីនេះ​ដោយសារ​មានទឹក​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ដី​ទួល ហើយ​ពេលខ្លះ​ពួក​វា​ចុះ​ចាប់​ត្រី​ក្នុង​ទឹក តែ​បន្តិចទៀត​ប្រហែល​កំប្លោក​ដុះ​ពេញ​ពួកវា​មិនអាច​នឹង​ចាប់​ត្រី​បាន​ទៀត​ទេ ពិសេស​ក្អែកទឹក​»​។​

​លោក ប៊ុនធឿន ថ្លែងថា បើតាម​ការសង្កេតមើល​ជាទូទៅ​សត្វ​ខ្វែក​ដល់ពេល​ល្ងាច​វា​ចេញ​ទៅរក​ចាប់​ត្រី​ស៊ី​និង​មកវិញ​ពាំ​ត្រី​មក​បញ្ចុក​កូន​វា ហើយ​វា​ពង​តែ​ ២ ​ទេ​។ រីឯ​សត្វ​ក្អែកទឹក​វិញ​វា​ចេញ​រក​ចំណី​ពេលព្រឹក​និង​ចូល​ជម្រក​វិញ​ពេល​ល្ងាច​វា​នាំគ្នា​រស់នៅ​ជា​ក្រុមៗ​។ បើតាម​ការប៉ាន់ស្មាន​ក្នុង​ដើមឈើ​ ១​ ដើមៗ​មាន​សត្វ​ស្លាប​ចន្លោះ​ពី​ ៥០​ ទៅ​ ១០០ ​ក្បាល ហើយក៏​គ្មាន​នរណា​ហ៊ាន​ចូលទៅ​បាញ់សម្លាប់​ដែរ ព្រោះ​អ្នកភូមិ​នៅក្បែរនោះ​ជួយ​ការពារ​មិនឱ្យ​មនុស្ស​ប្លែក​មុខ​ចូល​បានឡើយ​។​

​លោក អ៊ុន សា​រុំ ចៅសង្កាត់​គង​ន​យ ថ្លែងថា នៅ​ដែនដី​ភូមិ​វាល​ថ្លាន់ សង្កាត់​គង​ន​យ ក្នុង​ខណ្ឌដង្កោ មាន​សត្វ​ស្លាប​ចម្រុះ​រាប់ពាន់​ក្បាល​កំពុង​រស់នៅ​ធ្វើ​សម្បុក​ពង​កូន​យ៉ាង​កកកុញ តំបន់​នោះ​មាន​ព្រៃរបោះ​និង​មានទឹក​ថ្លុក​ត្រពាំង​និង​មាន​ដើមឈើ​ខ្ពស់​ទាប​ដុះ​ស៊ុបទ្រុប​ដែល​អាច​អំណោយ​ផល​ដល់​សត្វ​ស្លាប​ទាំងនោះ​យក​ធ្វើជា​ទីជម្រក​យ៉ាង​សុខសាន្ត​របស់​ពួកវា​។ តំបន់​ដែល​សត្វ​ស្លាប​ទាំងនោះ​រស់នៅ​ស្ថិតក្នុង​ដែនដី​រដ្ឋបាល​សង្កា​ត់គ​ង​ន​យ តែមាន​ម្ចាស់​កម្មសិទ្ធិ​របស់គេ​អស់ហើយ​។​

​លោក ថ្លែងថា​៖ «​បើតាម​ខ្ញុំ​ដឹង​គឺ​ម្ចាស់​ដី​ម្នា​ក់នៅ​ស្រុក​បារាំង និង​ម្នាក់ទៀត​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ ហើយ​សត្វ​ស្លាប​មក​រស់នៅ​តាំងពី​ឆ្នាំ​ ២០១៥ រហូតមកដល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​»​។​

​លោក​ថ្លែងថា​៖ «​យើង​ខិតខំ​អភិរក្ស​ខ្លាំងណាស់​ខ្ញុំ​ឱ្យ​ប៉ូលិស​ប៉ុស្តិ៍​ជួយ​សហការ​ចាត់​កម្លាំង​យាមកាម​ការពារ​តំបន់​សត្វ​ស្លាប​នោះ​។ រីឯ​ខាង​សង្កាត់​ក៏​ខ្ញុំ​ចាត់​កម្លាំង​បរិស្ថាន​សង្កាត់​ ២ ​នាក់​ដែរ​ឱ្យ​គាត់​ទៅ​ឃ្លាំមើល​ជាប្រចាំ​ទៅមកៗ​ហ្នឹង​»​។​

​លោក ហ៊ាង ញ៉ អនុប្រធាន​ការិយាល័យ​ទទួល​ការងារ​បរិស្ថាន ខណ្ឌដង្កោ​បាន​ប្រាប់​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​ថា សត្វ​ស្លាប​ដែល​កំពុង​រស់នៅ​ទីនោះ​មាន​ ៤​ ប្រភេទ​ គឺ​សត្វ​កុក ខ្វែក ក្រសា និង​សត្វ​ក្អែកទឹក ជាទូទៅ​នៅពេល​ល្ងាច​គេ​ឃើញ​វា​ហើរ​ចូល​ជម្រក​ទុំ​លើ​មែកឈើ​អាច​ចំនួន​ម៉ឺន​ក្បាល ចំពោះ​ដី​នៅ​តំបន់​ដែល​សត្វ​ស្លាប​កំពុង​រស់នៅ​នោះ​ក៏​ជា​ដី​មាន​ប្លង់រឹង​មាន​ម្ចាស់​កម្មសិទ្ធិ​ហើយ​ដែរ​ទំហំ​ប្រហែលជា​ ៤ ​ហិកតា​។

​លោក ហ៊ាង ញ៉ ថ្លែងថា​៖ «​កាលពីពេល​កន្លងមក ខ្ញុំ និង​លោក គាត រង្សី ប្រធាន​មន្ទីរ​បរិស្ថាន​រាជធានី​ភ្នំពេញ​បាន​ចុះទៅ​តំបន់​សត្វ​ស្លាប​នោះដែរ​ ដើម្បី​ពិនិត្យមើល​ស្ថានភាព​សត្វ​ស្លាប ហើយ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការអភិរក្ស​យ៉ាងណា​នោះ​ជាការ​សម្រេច​របស់​ក្រសួងបរិស្ថាន​។​

​លោក ញ៉ ថ្លែងថា​៖ «​លោក​ គាត រង្សី ប្រធាន​មន្ទីរ​បរិស្ថាន​រាជធានី​ភ្នំពេញ​គាត់​ចុះមក​មើល​ដែរ​ហើយ លោក​ថា រាយ​ការណ៍​ទៅខាង​ក្រសួងបរិស្ថាន ដូច្នេះ​ថា តើ​ទុកជា​តំបន់​អភិរក្ស​យ៉ាងណា​នោះ ខាង​ក្រសួងបរិស្ថាន​ជា​អ្នកសម្រេច​ទេ​។​ខាង​មន្ទីរ​បរិស្ថាន​ក៏​គ្មាន​សិទ្ធិ​ដែរ​ខ្ញុំ​ឮ​គាត់​និយាយ​អ៊ីចឹង​»​។​

​លោក ផៃ ប៊ុន​ឈឿន អ្នក​​នាំពាក្យ​ក្រសួងបរិស្ថាន​បាន​សរសេរ​សារ​បញ្ជាក់​តាម​តេ​ឡេ​​ក្រាម​យ៉ាងខ្លី​ថា ករណីនេះ​ខាង​ក្រសួងបរិស្ថាន​រង់ចាំ​ជួប​ប្រមូល​ព័ត៌មាន និង​ពិភាក្សា​ជាមួយ​ម្ចាស់ កម្ម​សិ​ទិ្ធ ជាមុនសិន​។

​លោក ចេ​ន សុផល ប្រធាន​គម្រោង​សមាគម​មគ្គុទេសក៍​សត្វ​ស្លាប​កម្ពុជា ​(​ស​.​ម​.​ស​.​ក​)​ ឬ ​Cambodia Bird Guide Association CBGA ដែលមាន​ការិយាល័យ​នៅ​ខេត្តសៀមរាប បាន​ប្រាប់ ​ភ្នំពេញ ​ប៉ុស្តិ៍​ នៅ​ថ្ងៃទី ​២ ខែតុលា ឆ្នាំ​ ២០២៣ ​ថា ចំពោះ​សត្វ​ស្លាប​ដូចជា​សត្វ​កុក សត្វ​ក្រសា ក្អែកទឹក និង​សត្វ​ខ្វែក ជា​ពពួកសត្វ​ស្លាប​សាមញ្ញ​ធម្មតា​ទេ​។ ដោយ​ឡែក​នៅ​ភូមិ​វាល​ថ្លាន់​សង្កាត់​គង​ន​យ អាច​ថា វា​ទាក់ទង​នឹង​ការផ្លាស់ប្តូរ​ជម្រក​របស់​វា ហើយ​បាន​ទៅ​រស់នៅ​តំបន់​នោះ​ហើយ​ប្រហែលជា​ពីមុនមក​គេ​មិនដែល​ឃើញ​វា​រស់នៅ​និង​អាច​គិតថា ជា​សត្វ​កម្រ​ទៅ​។​

​លោកថ្លែងថា តាមពិត​ប្រភេទ​សត្វ​ទាំងនេះ​គេ​បាន​ប្រទះឃើញ​ច្រើន​នៅ​តំបន់​ជុំវិញ​បឹង​ទន្លេសាប​និង​តាម​ដង​ទន្លេមេគង្គ​គឺ​សម្បូរ​។ ប៉ុន្តែ​វា​ជា​រឿង​មួយ​ល្អ​ដែល​ចំនួន​សត្វ​ស្លាប​កើនឡើង​នៅ​ទីនោះ​តែ​ពេលខ្លះ​អាចជា​ហេតុផល​ណាមួយ​ផ្សេងទៀត​ដែល​ធ្វើឱ្យ​វា​ផ្លាស់ប្តូរ​ជម្រក​ទៅ​រស់នៅ​តំបន់​នោះ វា​អាច​ថា មកពី​កត្តា​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ឬក៏​វា​បាត់បង់​ជម្រក​ដើម​៕